नेपालमा तलबमा कर कसरी हिसाब हुन्छ

चरण १: निर्धारणयोग्य आय जोड्नुहोस्

रोजगारीको निर्धारणयोग्य आयमा आधारभूत तलब, भत्ता, बोनस र अन्य करयोग्य सुविधा पर्छन्। रोजगारदाताले SSF (आधारभूत तलबको २०%) वा EPF (१०%) मा गर्ने योगदान नगदमा नपाए पनि करयोग्य सुविधा हो।

चरण २: पाउने कट्टी घटाउनुहोस्

SSF, EPF र CIT मा तपाईं र रोजगारदाताले गरेको जम्मा अवकाश कोष योगदान रु. ५,००,००० वा निर्धारणयोग्य आयको एक तिहाइमध्ये जुन कम हुन्छ त्यतिसम्म कट्टी हुन्छ। बीमा प्रिमियमको आफ्नै सीमा छ: जीवन बीमा रु. ४०,००० सम्म, स्वास्थ्य बीमा रु. २०,००० सम्म, र निजी घर बीमा रु. १०,००० सम्म। तोकिएको दुर्गम क्षेत्रमा पदस्थापन भएका कर्मचारीले थप निश्चित कट्टी पाउँछन्।

चरण ३: कर दर लगाउनुहोस्

करयोग्य आयलाई आ.व. २०८३/८४ का कर दर अनुसार तहमा बाँडिन्छ, र हरेक भागमा आफ्नै दरले कर लाग्छ। पहिलो तहको १% सामाजिक सुरक्षा कर हो, जुन SSF सदस्यले तिर्नु पर्दैन। यो कर्मचारी EPF मा भएकाले यो कर लाग्छ।

चरण ४: कर मिलान घटाउनुहोस्

कर मिलानले करयोग्य आय होइन, करलाई नै घटाउँछ। औषधि उपचार कर मिलान मान्य औषधि उपचार खर्चको १५% हो, वार्षिक रु. ७५० सम्म। रोजगारीको आय मात्र भएका महिलालाई परम्परागत रूपमा १०% छुट दिइँदै आएको छ, तर आ.व. २०८३/८४ मा यसको अवस्था पुष्टि भएको छैन, त्यसैले भर पर्नुअघि आफ्नो रोजगारदातासँग बुझ्नुहोस्।

चरण ५: करलाई १२ महिनामा बाँड्नुहोस्

रोजगारदाताले सामान्यतया वार्षिक करलाई वर्षभरि बराबर मासिक TDS का रूपमा कट्टा गर्छ। वर्षको बीचमा तलब बदलियो भने बाँकी महिनाको कट्टी मिलाइन्छ।

चरण ६: हातमा आउने तलब निकाल्नुहोस्

सामान्य महिनामा हातमा आउने तलब भनेको मासिक आधारभूत तलब र भत्ताबाट तपाईंको आफ्नो अवकाश कोष योगदान, तलबबाट कट्टा हुने CIT र त्यस महिनाको TDS घटाएपछिको रकम हो। दशैं बोनस पाएकै महिनामा थपिएर आउँछ। आफैंले तिरेको बीमा प्रिमियमले कर घटाउँछ तर तलब विवरणको रकम घटाउँदैन।

यसमा TDS वर्षभरि बराबर बाँडिएको मानिएको छ। कतिपय रोजगारदाताले बोनसको कर बोनस पाएकै महिनामा कट्टा गर्छन्, जसले दशैंको महिनाको तलब घटाउँछ र अरू महिनाको अलिकति बढाउँछ।